Eind negentiende en begin twintigste eeuw begroette het Place du Tertre in de wijk Montmartre tal van ’s werelds grootste schilders en kunstenaars. Onder meer Toulouse-Lautrec, Maurice Utrillo en Pablo Picasso hadden er hun thuis. Zo’n goeie zeven kilometer verderop zette hun tennissende evenknie Roger Federer afgelopen week de laatste penseeltrekken op deel twee van een beoogde najaarstriptiek.

De Zwitser acteerde in Paris-Bercy als een muzikant die à l’improviste een schitterende gitaarsolo uit de mouw schudt. Het is een voorrecht dat alleen de allergrootsten in hun business is gegeven. Zij beheersen de kunst om de meest moeilijke zaken zo makkelijk te laten lijken. Het doet elk van ons dromen én geloven dat we het zelf kunnen. Voor hen zijn prachtige zinsneden als “The most naturally gifted” uitgevonden. 

Geniuses at work

Afgelopen vrijdag waren ook wij de bevoorrechte getuige van de nodige portie genialiteit toen we aanwezig waren op het negende Players Tour Championship van het jaar (snooker). Wanneer drievoudig wereldkampioen Ronnie O’Sullivan ten tonele verscheen, maakte zacht en zoemend geroezemoes plaats voor zenuwachtig geschuifel. De Engelsman speelde niet eens op de hoofdtafel.

Het gros van het publiek, dat tot dan toe de verrichtingen had gevolgd van voormalig wereldkampioen Neil Robertson, verhuisde en masse en met steeds stevigere tred naar een uithoek van de Lotto Arena, koortsachtig zoekend naar een plaatsje. Gewoon om The Rocket in actie te zien, die bij het potten van de ballen feilloos de keu afwisselde tussen linker- en rechterhand. Een siddering ging door de zaal, toeschouwers zich er ten volle van bewust dat op elk moment iets speciaals kon gebeuren.

Gouden opslag

Voor Federer leek deze week alles kinderspel. “Hij speelt zo goed als in z’n beste periode. De jaren waarin hij zowat alles won,” verklaarde halve finalist Tomas Berdych, die van de Zwitser een 6-4 6-3 om de oren kreeg en in de ganse partij geen enkele breakkans kon afdwingen. Meer nog, Federer pakte de titel zonder setverlies.

De Zwitser beschikt nog steeds over één van de beste opslagen op de ATP-tour (hij moest in het ganse toernooi maar twee keer de eigen opslag afstaan), gecombineerd met een perfecte variatie van de backhand en krachtig en immer vast uithalend met de forehand. En passant pakte Federer deze week ook z’n 800^ste zege op de ATP-tour. Daarmee prijkt hij op de zevende plaats, op luttele zeges van nummer zes Stefan Edberg maar nog steeds op ruime afstand van Jimmy Connors (1.242).

Van Raoux tot Tsonga

Het is een lange weg terug naar die allereerste in de openingsronde op het toernooi van Toulouse. Een 17-jarige Federer versloeg er op 30 september 1998 de Fransman Guillaume Raoux, op dat moment het nummer 45, met 6-2 en 6-2. Het is een verhaal van intussen 69 toernooizeges, waaronder 18 ATP World Tour Masters 1000-titels en 16 grandslamtitels. Van die laatste verzamelde Federer er dit jaar voor het eerst sinds 2002 geen. Voor velen een teken aan de wand dat het rijk van de Zwitser definitief uit is, daarbij de huidige vierde stek op de wereldranglijst als graadmeter hanterend.

Toch was het allemaal nog zo slecht niet. Op de Australian Open stuitte Federer in de halve finales na drie hard bevochten sets (7-6 7-5 6-4) op een ongenaakbare Novak Djokovic. Roland Garros bracht aanvankelijk de glorie. Winst in de halve finale tegen diezelfde Djokovic, een einde makend aan de reeks van 41 opeenvolgende overwinningen van de Serviër. Het vingertje en de oerschreeuw na het laatste punt geldt wat ons betreft als hét tennisbeeld van het jaar. Federer verliet die avond het Court Philippe Chatrier als een koning, op handen gedragen door het aanwezige publiek. Ook in de finale tegen Rafael Nadal waren er kansen. Federer verloor een eerste set die hij altijd had moeten winnen (5-2 voorsprong én setpunt). De Zwitser leek op het Parijse gravel nooit dichter bij een zege tegen zijn nemesis.

Vreemd genoeg was net Wimbledon het minst succesvolle van de vier majors. Voor het eerst in 178 partijen liet Federer er in zijn kwartfinale tegen Jo-Wilfried Tsonga een 2-0 voorsprong in sets uit handen glippen. Ironie ten top overkwam het de Zwitser ook op de US Open, zij het in geheel andere omstandigheden. Enkel een fenomenale forehand hield er Djokovic in leven.

“Ik ben het slachtoffer van een monster dat ik zelf heb gecreëerd. Altijd en overal moet ik winnen. Zelfs als ik een set verlies, zeggen mensen dat ik slecht speel,” verklaarde Federer in 2008 na afloop van zijn in straight sets verloren halve finale op de Australian Open tegen Djokovic. Hiermee verwees de Zwitser naar de periode 2004-2007, waarin hij elf van de zestien gespeelde grandslamtoernooien won. Het is het lot van het select groepje ‘naturally gifted’. Winnen lijkt haast te makkelijk. Naast elke nederlaag worden meteen een hoop vraagtekens geplaatst.

One, two, three?

Met toernooizeges in Basel en Paris-Bercy reist Federer naar Londen (12-0 sinds US Open, inclusief Davis Cup). De Zwitser verdedigt er op de ATP World Tour Finals zijn titel en lijkt daar, gezien de huidige vorm en fysieke toestand van concurrenten Djokovic en Nadal, dé favoriet. Andy Murray (voor de nederlaag tegen Berdych 18-0 sinds de US Open) geldt er allicht als de grootste bedreiging.

Het was overigens opvallend om zien hoe voor aanvang van de finale de applausmeter in het Palais Omnisports de Paris-Bercy een hoger aantal decibels aangaf bij de opkomst van Federer dan van landgenoot Tsonga. Een finale Federer – Murray zou het Londense publiek dwingen tot een haast onmogelijke spagaathouding. Benieuwd hoe ze daar in de O2 Arena mee omgaan.